Akış Şalterleri

Akış şalteri, boru içinde akış olup olmadığını algılayan ve akış durduğunda ya da belirlenen sınırın altına düştüğünde kontak veren emniyet elemanıdır. Debiyi ölçmez; akışın varlığını denetler. Pompayı kuru çalışmaktan korumak, kazanı susuz yakmamak, soğutma devresi durduğunda sistemi durdurmak gibi görevlerde kullanılır.

Küçük bir cihazdır ama koruduğu ekipman genellikle kendisinden kat kat pahalıdır. Bu yüzden doğru tip ve doğru montaj, maliyetinden bağımsız olarak önem taşır. Bu sayfada ürün gamımızdaki dilli, pedallı ve termal akış şalterlerini, aralarındaki farkları ve montajda kritik olan noktaları bulacaksınız.

Akış Şalteri Çeşitleri

Ürün gamımızda iki farklı çalışma prensibi bulunur: mekanik (dilli ve pedallı) ve termal (hareketli parçasız).

VAS-10 Ekonomik Seri Dilli Akış Şalteri

Pirinç gövdeli, AISI 304 paslanmaz çelik plakalı ekonomik seridir. Akış, boru içindeki dili iterek reed kontağı tetikler; kontak akışkanla temas etmez.

Çalışma sıcaklığı −10 … 85 °C, maksimum basınç 20 bar'dır. Bağlantı ölçüsü 1"–6" aralığındadır; 70 mm dil, uygulanabilir hat çapına göre kısaltılabilir. Çıkış reed kontak, 26 VA / 20 W'tır. Montaj hatta dikey olarak yapılır ve kontak durumu (normalde açık / normalde kapalı) kullanıcı tarafından ayarlanabilir.

VAS-20 Pedallı Akış Şalteri

PP gövdeli, pedal malzemesi AISI 316 paslanmaz çelik ve PP olan modeldir. Pedallı yapı, dilli tipe göre daha büyük yüzey sunduğu için düşük akış hızlarında da güvenilir tetikleme sağlar.

Uygulanabilir hat çapı 1", maksimum sıcaklık 80 °C, maksimum basınç 25 bar'dır. Bağlantı F 1", çıkış reed kontak 26 VA / 20 W'tır. PP gövde ve 316 pedal kombinasyonu, korozif akışkanlarda pirinç gövdeye göre üstünlük sağlar.

VAS-30 Pirinç Gövdeli Akış Şalteri

Dayanıklı pirinç gövdesiyle su ve nötr sıvı uygulamalarının klasik çözümüdür. Bağlantı DN15–DN40 aralığında, çalışma sıcaklığı 0 … 85 °C'dir. Çıkışı kuru kontaktır.

Isıtma-soğutma (HVAC) sistemleri, pompa koruma devreleri, su hatları, kazan ve kombi devreleri ile proses suyu uygulamalarında yaygın olarak kullanılır. Hem konut tipi hem endüstriyel sistemlerde uzun ömürlüdür.

VAS-35 Plastik Gövdeli Akış Şalteri

Poliamid gövdelidir; hafif yapısı ve kimyasal direnci ile maliyet etkin çözüm sunar. Sıvı ve gaz uygulamalarında kullanılabilir. Çalışma sıcaklığı −20 … 85 °C'dir. Bağlantı seçenekleri 1/4", 1/2", 3/4" ve hortum bağlantısıdır.

Agresif ortamlarda metal alternatiflerine göre daha uzun ömürlüdür. Su arıtma sistemleri, havuz ve spa tesisatları, kimyasal dozajlama hatları, laboratuvar ekipmanları, plastik proses makineleri, tarım sulama sistemleri ve gıda endüstrisinde tercih edilir.

VAS-FS10 Termal Akış Şalteri

Hareketli parçası olmayan, kalorimetrik (termal) prensiple çalışan modeldir. Sensör ucu ısıtılır ve akışkanın bu ısıyı ne hızda taşıdığı ölçülerek akış hızı belirlenir. Mekanik yorulma olmadığı için uzun ömürlüdür ve düşük akış hızlarında mekanik tiplerden daha hassastır.

Akış hızı cihaz üzerindeki 10 adet LED ile gösterilir; kontağın hangi kademede yapıp keseceği aynı LED skalasından seçilir. Akış hızı belirlenen sınırın altına düştüğünde çıkış durumu değişir. Önerilen ölçüm aralığı 4 ÷ 150 cm/sn olup ölçüm çevrimi 4 ile 8 saniye arasında sürer.

Ortam DN25'ten küçük bir boruda izlenecekse veya akış hızı verilen boru çapı için sensör aralığının altında kalıyorsa, uygun akış hızına sahip bir adaptör bloğu kullanılması önerilir; bu hem doğru çalışmayı hem uygun montaj koşulunu sağlar.

Ex-Proof Termal Akış Şalteri

Patlayıcı ortam sınıflandırması bulunan tesisler için üretilmiş termal modeldir. Çalışma durumu 10 adet LED ile görüntülenir, kontağın kesileceği kademe seçilebilir. Önerilen ölçüm aralığı 4 ÷ 150 cm/sn (varsayılan ayarda 4 ÷ 400 cm/sn), ölçüm çevrimi 4-8 saniyedir.

Kurulum sahasındaki boru iç çapına göre 65 mm veya 125 mm uzunluğunda çubuk tip sensör seçilebilir.

Modellerin Karşılaştırması

Akış Şalteri Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

1. Akışkanın Cinsi Gövde Malzemesini Belirler

Su ve nötr sıvılarda pirinç gövde (VAS-10, VAS-30) yeterlidir ve ekonomiktir. Korozif veya kimyasal içerikli akışkanlarda PP gövdeli VAS-20 ya da poliamid gövdeli VAS-35 tercih edilmelidir. Gaz uygulamalarında VAS-35 kullanılabilir. Yanlış gövde seçimi, cihazın birkaç ay içinde delinmesine yol açabilir.

2. Hat Çapını ve Bağlantıyı Kontrol Edin

VAS-10 serisi 1"–6" gibi geniş bir aralığı kapsar ve 70 mm dil hat çapına göre kısaltılabilir. VAS-30 DN15–DN40, VAS-35 ise 1/4"–3/4" ve hortum bağlantısı sunar. Küçük çaplı hatlarda mekanik dil için yeterli alan kalmayabilir; bu durumda termal tip daha uygundur.

3. Basınç ve Sıcaklık Sınırlarını Aşmayın

VAS-10 için 20 bar, VAS-20 için 25 bar üst sınırdır. Sıcaklıkta VAS-35 −20 °C'ye kadar iner, VAS-20 ise 80 °C ile sınırlıdır. Basınç darbesi (su koçu) beklenen hatlarda üst sınıra pay bırakılmalıdır.

4. Kontak Kapasitesini Yükünüze Göre Değerlendirin

Dilli ve pedallı modellerin reed kontak kapasitesi 26 VA / 20 W'tır. Bu, bir röle veya PLC girişini sürmek için yeterlidir; ancak doğrudan bir motor veya kontaktör bobini bağlanmamalıdır. Daha büyük yükler araya bir röle konularak anahtarlanmalıdır.

5. Mekanik mi, Termal mi?

Mekanik tipler basit, ekonomik ve çoğu su uygulamasında yeterlidir. Ancak hareketli parçaları olduğu için partiküllü akışkanlarda tıkanabilir ve zamanla yorulur. Termal tiplerde hareketli parça yoktur; düşük akış hızlarında daha hassastır, LED skalası sayesinde eşik ayarı görsel olarak yapılır ve uzun ömürlüdür. Kritik ekipman koruması ve düşük debili hatlarda termal tip tercih edilmelidir.

6. Patlayıcı Ortam Var mı?

Tesiste ATEX sınıflandırması varsa Ex-proof termal model kullanılmalıdır. Standart modellerin bu bölgelerde kullanılması mevzuata aykırıdır.

7. Montaj Yönü ve Düz Boru Mesafesi

Bu, sahada en sık yapılan hatadır ve aşağıda ayrı başlıkta ele alınmıştır.

Montajda Kritik Noktalar

• Dikey montaj. Dilli ve pedallı modeller hatta dikey olarak bağlanır. Yatay veya eğik montajda dilin kendi ağırlığı tetikleme eşiğini kaydırır.
• Akış yönü. Gövde üzerindeki ok, akış yönüyle aynı olmalıdır. Ters montajda cihaz tetiklenmez veya kararsız çalışır.
• Düz boru mesafesi. Şalterin öncesinde en az 5 çap, sonrasında 3 çap düz boru bırakılmalıdır. Dirsek, vana veya pompa çıkışına hemen bitişik montaj, türbülans nedeniyle hatalı tetiklemeye yol açar.
• Dil boyunun ayarlanması. VAS-10'da 70 mm dil, hat çapına göre kısaltılır. Fazla uzun bırakılan dil boruya sürter, kısa kesilen dil ise yeterli kuvvet almaz.
• Termal tipte adaptör bloğu. DN25'ten küçük borularda veya akış hızı sensör aralığının altında kaldığında adaptör bloğu kullanılmalıdır.
• Boru içi temizliği. İlk devreye almadan önce hat yıkanmalıdır; kaynak çapağı ve montaj artıkları mekanik dili kilitleyebilir.

Sık Sorulan Sorular

Akış şalteri ile debimetre arasındaki fark nedir?

Akış şalteri debiyi ölçmez; akışın olup olmadığını denetler ve eşik aşıldığında kontak verir. Debimetre ise akış miktarını sayısal olarak ölçer ve gösterir. Amacınız pompa koruması veya akış denetimi ise akış şalteri, tüketim ölçümü veya proses kontrolü ise debimetre gerekir.

Hangi akış şalteri tipini seçmeliyim?

Akışkan su veya nötr sıvı ise pirinç gövdeli VAS-10 veya VAS-30 ekonomik ve yeterlidir. Korozif akışkanda PP gövdeli VAS-20 veya poliamid gövdeli VAS-35 uygundur. Düşük akış hızları, partiküllü akışkan veya kritik ekipman koruması söz konusuysa hareketli parçası olmayan termal VAS-FS10 tercih edilmelidir.

Akış şalteri hangi yöne monte edilir?

Dilli ve pedallı modeller hatta dikey olarak monte edilir ve gövde üzerindeki ok akış yönüyle aynı olmalıdır. Ayrıca şalterin öncesinde en az 5 boru çapı, sonrasında 3 çap düz boru bırakılması gerekir; dirsek veya vanaya bitişik montaj türbülans nedeniyle hatalı tetikleme üretir.

Kontak çıkışına doğrudan pompa bağlayabilir miyim?

Hayır. Reed kontak kapasitesi 26 VA / 20 W'tır; bu bir röle veya PLC girişi sürmek için yeterlidir. Pompa, motor veya kontaktör bobini gibi yükler araya bir röle konularak anahtarlanmalıdır. Doğrudan bağlantı kontakların yapışmasına yol açar.

Termal akış şalterinin mekanik tipe üstünlüğü nedir?

Hareketli parçası yoktur, bu yüzden yorulmaz ve partiküllü akışkanda tıkanmaz. Düşük akış hızlarında daha hassastır. Eşik değeri 10 LED'lik skala üzerinden görsel olarak seçilir, böylece devreye alma kolaylaşır. Buna karşılık mekanik tiplere göre daha yüksek maliyetlidir.

Kontak normalde açık mı kapalı mı olmalı?

Dilli ve pedallı modellerimizde kontak durumu kullanıcı tarafından ayarlanabilir. Emniyet mantığı açısından genellikle "akış varken kontak kapalı" kurulumu tercih edilir; böylece kablo kopması veya cihaz arızası da akış yokmuş gibi algılanır ve sistem güvenli tarafta kalır.

DN25'ten küçük boruda termal şalter kullanılabilir mi?

Evet, ancak adaptör bloğu ile kullanılması önerilir. Küçük çapta veya akış hızı sensör aralığının altında kaldığında adaptör bloğu, ölçümün doğru aralıkta yapılmasını ve montaj koşullarının uygun olmasını sağlar.

Akış şalteri pompayı kuru çalışmaktan korur mu?

Evet, en yaygın kullanım amacı budur. Pompa çalıştığı halde hatta akış oluşmuyorsa şalter kontak vermez ve kontrol devresi pompayı durdurur. Bu, kuru çalışma nedeniyle salmastra ve rulman hasarını önler. Emniyet açısından şalterin pompa çıkışına değil, yeterli düz boru mesafesi bırakılarak hat üzerine monte edilmesi önemlidir.

Model Seçiminde Destek ve Teklif

Akışkan cinsini, hat çapını ve bağlantı tipini, çalışma basıncı ile sıcaklığını, korumak istediğiniz ekipmanı ve varsa patlayıcı ortam sınıflandırmasını iletmeniz halinde uygun akış şalterini birlikte belirleyip teklif hazırlıyoruz.

Akış miktarının sayısal olarak ölçülmesi gerekiyorsa debimetreler, akışın panelden izlenmesi için akış göstergeleri ürün gruplarımızı inceleyebilirsiniz.